Συνέντευξη στο ουγγρικό περιοδικό «Demokrata»
Σε μηχανικά υποβοηθούμενη μετάφραση απ' τα ουγγρικά στα ελληνικά
[Υπάρχει και αγγλική έκδοση της ανάρτησης—There is also an English version of this post]
[Η επίσημη έκδοση του περιοδικού υπάρχει στα ουγγρικά σε σελιδοποιημένη μορφή (pdf) και κείμενο html, καθώς και στα αγγλικά.]
Η συνέντευξη στα αγγλικά έχει δημοσιευτεί και απ’ την Clintel]
[Η συνέντευξη έχει μεταφραστεί και στα νορβηγικά]
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΝΑΙ ΩΜΗ ΚΑΙ ΗΛΙΘΙΑ
Το κλίμα ρυθμίζεται από τη φύση
Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια ανάμιξη επιστημονικών γνώσεων και πολιτικής. Μια ατελείωτη σειρά από προβλέψεις καταστροφών, προώθηση ιδεών για τη σωτηρία του πλανήτη και αντιστροφή αιτίου και αιτιατού — όπως σημείωσε ο Δημήτρης Κουτσογιάννης, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με τον οποίο μιλήσαμε μετά τη διάλεξή του στην Ουγγρική Ακαδημία Επιστημών.
Κείμενο: Hernádi Zsuzsa
Φωτογραφία: Vermes Tibor
— Κατάγεστε από την Ελλάδα, τη γενέτειρα της επιστήμης. Τι σας ώθησε να αμφισβητήσετε την επίσημη άποψη για το κλίμα και να θέσετε υπό αμφισβήτηση τον «παντοδύναμο» ρόλο του διοξειδίου του άνθρακα στην υπερθέρμανση του πλανήτη;
Η αναζήτηση της αλήθειας. Ο Σωκράτης πίστευε στον θρίαμβο της αλήθειας και, σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες, η αλήθεια μπορεί να γίνει γνωστή μόνο μέσω της συνεχούς άσκησης της αμφισβήτησης και της κριτικής σκέψης. Η προσέγγιση του Σωκράτη ήταν ότι, για να αναζητήσει κανείς την αλήθεια, πρέπει πάντα να θέτει ερωτήσεις, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει γνώση. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, για να υπηρετήσουν την αλήθεια, οι φιλόσοφοι και οι ερευνητές πρέπει να θυσιάσουν ακόμη και τις καλές σχέσεις τους με τους αγαπημένους τους φίλους, γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιο πολύτιμο στον κόσμο από την αλήθεια. Ως Έλληνας, προσπαθώ να ακολουθήσω τον Αριστοτέλη, και αυτό καθορίζει τη σχέση μου με την επιστήμη.
— Πώς σχετίζεται αυτό με το συνέδριο;
— Στο συνέδριο τέθηκε ένα ερώτημα: Τι εμποδίζει την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με την κλιματική αλλαγή; Απάντησα ότι δεν υπάρχει συναίνεση επειδή υπάρχουν ακόμα ερευνητές που αναζητούν την αλήθεια, ακόμη και με κόστος τη θυσία της οικονομικής τους ασφάλειας ή των προσωπικών τους σχέσεων.
— Ωστόσο, υπάρχουν και φωνές που υποθέτουν ότι οι λεγόμενοι κλιματικοί σκεπτικιστές χρηματοδοτούνται από το λόμπι του πετρελαίου. Ποια είναι η γνώμη σας γι’ αυτό;
— Δυστυχώς (ή ευτυχώς), αυτό δεν είναι αλήθεια, αλλά ισχύει το αντίθετο— και γι’ αυτό εμείς, οι σκεπτικιστές, δεν χρηματοδοτούμαστε. Είναι ακριβώς το λόμπι του πετρελαίου που πληρώνει όσους θέλουν να απαγορεύσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Τα περισσότερα χρήματα δίνονται στην έρευνα για το κλίμα, και όσοι δεν αποδέχονται το κυρίαρχο δόγμα δεν λαμβάνουν καμία υποστήριξη. Το μεγαλύτερο έργο στον κόσμο πριν από αυτό ήταν το Μανχάταν Πρότζεκτ, ένα έργο έρευνας και ανάπτυξης για την κατασκευή πυρηνικών όπλων κατά τη διάρκεια και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν δοθεί πολύ περισσότερα χρήματα στην έρευνα για το κλίμα, για να διαδοθεί το δόγμα ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τον άνθρωπο απειλούν το μέλλον του πλανήτη. Πρόκειται για πολλά χρήματα, αλλά πάνω απ’ όλα για εξουσία: δεδομένου ότι δεν υπάρχουν εθνικά σύνορα στην ατμόσφαιρα, πρόκειται για μια παγκόσμια ατζέντα που προετοιμάζει τη διακυβέρνηση μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας καταργώντας τα σύνορα.
— Ενώ στην επιστημονική κοινότητα διεξάγεται μια ολοένα και πιο έντονη συζήτηση σχετικά με την κλιματική αλλαγή και τις αιτίες της, στην παρουσίασή σας ισχυριστήκατε ότι η σημερινή κλιματική επιστήμη δεν είναι καν επιστήμη. Τι εννοείτε με αυτό;
– Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια ανάμιξη επιστημονικών γνώσεων και πολιτικής. Επίκληση στη συναίνεση, λογοκρισία και φίμωση των διαφωνούντων, ετικέτα «αρνητές» που αποδίδεται σε όσους εκφράζουν διαφωνία. Ατελείωτη σειρά από προφητείες για την ημέρα της κρίσης που σχεδόν πάντα αποδεικνύονται λανθασμένες, προώθηση ιδεών για τη σωτηρία του πλανήτη και αντιστροφή αιτίας και αποτελέσματος. Αυτό δεν είναι επιστήμη, είναι απάτη. Είναι ανόητο και ωμό να αντικαθιστά κανείς την επιστημονική ορολογία με πολιτικά συνθήματα και ασαφή γλώσσα.
— Για παράδειγμα;
– Πρώτα-πρώτα ο όρος «κλιματική αλλαγή», σαν το κλίμα να παρέμενε αμετάβλητο για χιλιάδες χρόνια και να άρχισε να «αλλάζει» μόλις πριν από μερικές δεκαετίες. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι το κλίμα πάντα άλλαζε σε όλη τη διάρκειας 4.5 δισεκατομμυρίων ετών ιστορία της Γης. Αυτό τεκμηριώνεται, για παράδειγμα, από τη μακρύτερη χρονοσειρά μετρήσεων στη Γη, η οποία δείχνει τις αλλαγές στη στάθμη των υδάτων του Νείλου για 849 χρόνια. Αντίθετα, η κλιματική κρίση που απειλεί την ανθρωπότητα είναι ένα καθαρά πολιτικό κατασκεύασμα, που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Το ίδιο ισχύει και για τον όρο «φαινόμενο θερμοκηπίου».
— Γιατί;
– Δεν υπάρχει ατμοσφαιρικό φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η λειτουργία της ατμόσφαιρας δεν έχει καμία σχέση με αυτό που συμβαίνει σε ένα θερμοκήπιο. Η ατμόσφαιρα δεν είναι σαν ένα πλαστικός θόλος που δεν επιτρέπει τη ροή του αέρα. Δεν υπάρχει πλαστικό φύλλο πάνω μας. Συνεπώς, δεν υπάρχει κάτι σαν «αέρια θερμοκηπίου». Στην τυπική ατμόσφαιρα, η επίδραση ατμοσφαιρικής ακτινοβολίας (atmospheric radiative effect—ARE) κυριαρχείται από το νερό, τους υδρατμούς και τα σύννεφα. Το διοξείδιο του άνθρακα παίζει πολύ μικρό ρόλο σε αυτό: η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα δεν έδωσε κάποιο ανιχνεύσιμο σήμα. Το ισοζύγιο του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα κυριαρχείται από φυσικές διεργασίες. Οι ανθρωπογενείς εκπομπές (από ορυκτά καύσιμα, για παράδειγμα) αντιπροσωπεύουν το 4% των συνολικών εκπομπών.
— Τι εννοείτε με την «αντιστροφή αιτίας και αποτελέσματος»;
– Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η αύξηση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας. Αντίθετα, και τα παλαιοκλιματικά και τα σύγχρονα δεδομένα παρατήρησης υποστηρίζουν μια αντίστροφη αιτιακή σχέση: η αύξηση της θερμοκρασίας συμβαίνει πριν από την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα, οπότε η αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα δεν είναι αιτία αλλά αποτέλεσμα. Ωστόσο, τα κλιματικά μοντέλα στηρίζονται στην ανάποδη αιτιακή σχέση.
— Σε τι βασίζεται η μεθοδολογία σας;
– Επειδή εντοπίσαμε προβλήματα στις υπάρχουσες μεθόδους ανάλυσης της αιτιότητας, αναπτύξαμε μια νέα. Οι αιτιακές σχέσεις διαδραματίζουν βασικό ρόλο σε ολόκληρο το δέντρο της γνώσης, από τη φιλοσοφία έως τις φυσικές επιστήμες και την τεχνολογική και κοινωνικοπολιτική έρευνα, αλλά υπάρχουν σημαντικά άλυτα προβλήματα. Η αιτιακή σχέση στη μέθοδό μας είναι τύπου «κότας-αυγού», δηλαδή αμφίδρομη. Εφαρμόσαμε τη μέθοδο στη σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και διοξειδίου του άνθρακα και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η κοινώς αποδεκτή αιτιακή κατεύθυνση διοξείδιο του άνθρακα → θερμοκρασία μπορεί να αποκλειστεί, καθώς παραβιάζει την αναγκαία συνθήκη. Αντίθετα, η αιτιακή κατεύθυνση θερμοκρασία → διοξείδιο του άνθρακα είναι εύλογη. Οι εκτενείς αναλύσεις που πραγματοποιήσαμε οδήγησαν στο μοναδικό δυνατό συμπέρασμα ότι πρώτα συμβαίνει η αλλαγή της θερμοκρασίας και μετά η αλλαγή της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό το συμπέρασμα ισχύει τόσο για υποκατάστατα παλαιοκλιματικά δεδομένα, όσο και για τα δεδομένα από μετρήσεις οργάνων, σε όλες τις χρονικές κλίμακες και τους χρονικούς ορίζοντες.
— Ποια είναι η λογική πίσω απ’ αυτό;
– Η δυναμική του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να εκφραστεί μαθηματικά αποκλειστικά με όρους φυσικών διεργασιών. Τα δεδομένα για τα ισότοπα άνθρακα αντικατοπτρίζουν αλλαγές στη σύνθεση των ισοτόπων του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα, χωρίς κανένα ίχνος ανθρώπινης επίδρασης. Δείχνουν ότι οι παρατηρούμενες αλλαγές είναι αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών.
— Τι λοιπόν προκαλεί λοιπόν την αύξηση της θερμοκρασίας;
– Η αύξηση της θερμοκρασίας στον 21ο αιώνα είναι συμβατή με τις αλλαγές στην ακτινοβολία μικρού μήκους κύματος, δηλαδή την ηλιακή ακτινοβολία. Το albedo (λευκαύγεια) της Γης είναι η ικανότητα του πλανήτη να ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα. Όταν η απορρόφηση είναι καθολική, τότε είναι μηδέν, και όταν η ανάκλαση είναι καθολική είναι ένα. Στον 21ο αιώνα, το albedo της Γης έχει μειωθεί: η απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας έχει αυξηθεί.
— Είναι γνωστός ο λόγος;
– Όχι και τόσο καλά. Ωστόσο, η αλλαγή στο aldebo πιθανώς σχετίζεται με την επιφάνεια της Γης και όχι με την ατμόσφαιρα, και θα μπορούσε να σχετίζεται με το πρασίνισμα της Γης. Οι ζωντανοί οργανισμοί προτιμούν τις θερμές συνθήκες. Οι αλλαγές στην ατμόσφαιρα είναι αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών, της αναπνοής και της φωτοσύνθεσης. Η Γη πρασινίζει, γεγονός που επεκτείνει τη βιόσφαιρα και την καθιστά πιο παραγωγική. Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι για αυτό.